Antarktyda

Język: Antarktyda

 

Antarktyda




Antarktyda – ostatni z odkrytych kontynentów. Leży po południowej stronie kuli ziemskiej, przeciwnie do położonej na północy Arktyki. Prawdopodobnie stąd pochodzi nazwa Antarctos, co znaczy „naprzeciw niedźwiedzia”, czyli Wielkiej Niedźwiedzicy – konstelacji gwiazd zawieszonej nad Arktyką. Obszar wodno-lądowy składający się z kontynentu i otaczającej go strefy morskiej nazywamy Antarktyką.

Do dziś toczą się spory, kto pierwszy zobaczył siódmy kontynent; czy był to Edward Bransfield w 1819r, czy Nathaniel Palmer, a może Fabian Bellingshausen w tym samym 1820 roku? Wśród wielu wypraw badawczych wielkim osiągnięciem była ekspedycja statku „Belgica” w latach 1897-1899, której uczestnikami byli pierwsi polscy badacze-polarnicy, Henryk Arctowski i Antoni Bolesław Dobrowolski.

Antarktyda na początku XX w. była miejscem wielu spektakularnych wypraw jak również wielu tragedii. Przykładem mogą być pierwsze próby dotarcia do bieguna południowego, gdzie Robert Scott zaledwie miesiąc po Aoaldzie Amundsenie zdobywa go, ale w drodze powrotnej ginie będąc zaledwie 18 km od składu żywność. Do historii przeszły też wyprawy Ernesta Shackletona, po których powstało o nim słynne powiedzenie, „Kiedy znajdziesz się w sytuacji bez wyjścia, klęknij i módl się o Shackletona”. Ale trudno się dziwić takim powiedzeniom skoro jego godło rodzinne brzmiało „Fortitudine vincimus” – zwyciężymy wytrwałością, a najsłynniejszą wyprawę odbył na statku o nazwie „Endurance”- wytrzymałość.

Obecnie działalność na tym, zaludnionym jedynie przez plemiona koczownicze, kontynencie reguluje tzw. Traktat Antarktyczny (ang. Antarctic Treaty) podpisany 1 grudnia 1959 r. w Waszyngtonie, którego sygnatariuszem jest również Polska. Ma on zapewnić wykorzystywanie Antarktydy jedynie do celów pokojowych, jak również zachować ją wolną od wszelkich zanieczyszczeń.

Warunki naturalne i klimat

Kontynent dzieli się na dwa wielkie regiony: Antarktydę Wschodnią (Wielką) i Antarktydę Zachodnią, oddzielone łańcuchem Gór Trans antarktycznych. Antarktyda Wschodnia pokryta pancerzem lodowym z maksymalnym wyniesieniem sięga ponad 4000 m n.p.m. Na jej obszarze znajduje się biegun geograficzny południowy, biegun niedostępności (położony w odległości 2 tys. km od wszystkich wybrzeży), biegun wiatrów (ich prędkość dochodzi do 300 km/h), biegun ziemskiego pola magnetycznego (położony poza kontynentem) oraz biegun geomagnetyczny.

Antarktyda Zachodnia to miejsce bieguna zórz polarnych i najwyższego szczytu kontynentu położonego w Górach Ellswortha Masywu Vinsona (4897 m). Gdyby uwolnić ją od pokrywy lodowej to ok. 25% jej powierzchni znajdowałoby się ponad 1000 m p.p.m. Tu również znajduje się najgłębsza odkryta depresja 2538 m p.p.m. Antarktyda to też najwyżej wyniesiony kontynent ze średnią wysokością 2040 m n.p.m.

Antarktyda jest najzimniejszym miejscem na ziemi z potwierdzonym rekordem najniższej temperatury (-89,2°C) odnotowanej na rosyjskiej stacji badawczej Wostok. Jest też najbardziej wietrznym i co ciekawe najbardziej suchym kontynentem. Latem biegun południowy otrzymuje więcej słonecznego promieniowania niż równik w analogicznym okresie.

INNE PRODUKTY:

 

STRONA FIRMOWA: